Ειρήνη δια της ισχύος! Για μια επιτυχημένη στρατηγική αποτροπής

by Ιωάν. Παρίσης*

Τα στοιχεία σχέσεων ισχύος Ελλάδας-Τουρκίας τα οποία εμφανίζονται στη δημοσιότητα αναφέρονται συνήθως στη στρατιωτική ισχύ και ειδικότερα στην απαρίθμηση οπλικών συστημάτων, στρατιωτικών σχηματισμών και στρατευμάτων. Αυτό οδηγεί σε μία ελλειπή εκτίμηση της ισορροπίας ισχύος μεταξύ των δύο χωρών αλλά και δημιουργία εσφαλμένων εντυπώσεων στον ελληνικό πληθυσμό. Διότι απλούστατα, δεν αποτελούν οι απόλυτοι αριθμοί το καθοριστικό στοιχείο της ισχύος. Άλλωστε πάντοτε η Ελλάδα πολέμησε εναντίον αριθμητικά ισχυρότερων αντιπάλων.
Το 1940 η σχέση ισχύος μεταξύ Ιταλίας και Ελλάδος ήταν καταλυτική υπέρ της πρώτης σε όλα τα αντικειμενικά στοιχεία και παράγοντες ισχύς: οικονομία, βιομηχανική παραγωγή, πληθυσμός, αριθμός στρατευμάτων, οπλικά συστήματα. Και όμως το αποτέλεσμα της σύγκρουσης ήταν αντιστρόφως ανάλογο προς αυτά τα μεγέθη ισχύος. Τι ήταν εκείνο που συνέβαλε στην ανατροπή των δεδομένων;
Ο γεωγραφικός παράγοντας
Είναι καταρχήν εύκολα αντιληπτό ότι τα γεωγραφικά δεδομένα δεν ευνοούν την Ελλάδα. Όπως επισημαίνει ο Παν. Κονδύλης (1997), το καθοριστικό γεωγραφικό δεδομένο είναι...

Η ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, Η ΡΩΣΙΑ & Η ΠΤΩΧΗ ΕΛΛΑΣ...

της Ζέτας Ζήκου*

Αιώνες μοιάζουν να έχουν περάσει από τη δεκαετία του ’90, όταν κυριαρχούσε η ιδέα της παγκοσμιοποιημένης Νέας Οικονομίας, μιας οικονομίας άυλης, στηριγμένης στην πληροφορική, τις τηλεπικοινωνίες και τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, που θα μας απάλλασσε από τις «παλιές» συγκρούσεις για τις πρώτες ύλες. Η δεύτερη δεκαετία του 21ου αιώνα αρχίζει να μοιάζει έντονα με την αρχή του 20ού, με τη γεωπολιτική της ενέργειας στην πρώτη γραμμή της διεθνούς ατζέντας. Σήμερα οι υπερδυνάμεις αλληλεπιδρούν μεταξύ τους στο πλαίσιο της πολύπλευρης γεωπολιτικής στρατηγικής της ενέργειας.

Ταυτόχρονα, οι αναδυόμενοι οικονομικοί γίγαντες της Ασίας συναγωνίζονται με τις σπάταλες οικονομίες του καταναλωτισμού, της Αμερικής και της Ευρώπης, για τα πεπερασμένα αποθέματα ορυκτών καυσίμων και πρώτων υλών. Το γεγονός αυτό ισχυροποιεί μια άλλη κατηγορία δυνάμεων, τις «δυνάμεις της εκμετάλλευσης». Το χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Ρωσία.

Από τη φιλία που επιδιώκει ο κ. Αντώνης Σαμαράς με τη Ρωσία προσπαθεί να αλλάξει την ισορροπία...

Ο αγγλοσαξονικός κόσμος και η Ελλάδα

. Nikos Georgiopoulos

Η αγγλοσαξονική γεωπολιτική σχολή χώριζε την γη στην κεντρική γη η οποία καταλαμβάνεται από την Ρωσία. Ο έλεγχος της κεντρικής γης είναι σημαντικός για τον έλεγχο του κόσμου. Ο μόνος τρόπος για να εμποδιστεί μια μεγάλη δύναμη από το να ελέγξει την κεντρική γη είναι ο περιμετρικός έλεγχος ή στην γλώσσα του Νίκολας Σπάικμαν ο έλεγχος της rimland είναι αυτός που εμποδίζει τον κάτοχο της κεντρικής γης από το να ελέγξει τις τύχες του κόσμου.

Η γεωπολιτική τα τελευταία 500 χρόνια ήταν ένας αδιάκοπος αγώνας μεταξύ των χερσαίων και των θαλάσσιων δυνάμεων με τις πρώτες να επιθυμούν την πρόσβαση στις θερμές θάλασσες και τις δεύτερες να προσπαθούν να εμποδίσουν τις πρώτες. Η Αγγλία και οι...

TO NEO ''ΘΕΡΜΟ'' ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΓΕΩΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ

του Σταύρου Καρκαλέτση*

Εάν κοινή παραδοχή αποτελεί σήμερα η πεποίθηση πως Αιγαίο και ανατολική Μεσόγειος ήταν άκρως σημαντικές γεωστρατηγικά περιοχές για δεκαετίες, η σημασία  της περιοχής αυτής έχει ανέλθει σήμερα ακόμη πιο πολύ. Είναι ένα από τα τρία, ίσως τέσσερα ''ζεστά'' σημεία (heart lands) στον πλανήτη όπου διασταυρώνονται και συγκρούονται τεράστια συμφέροντα, εσχάτως και οικονομικά, όπου διαπιστώνεται προβολή και ισχύς παγκόσμιων και περιφερειακών δυνάμεων.

Αιγαίο και ανατολική Μεσόγειος έχουν ως απολήξεις δύο θαλάσσια περάσματα ανυπολόγιστης οικονομικής και στρατηγικής αξίας: Τα στενά των Δαρδανελίων και τη διώρυγα του Σουέζ. Ειδικά το Αιγαίο και η θάλασσα νότια της Κρήτης, καθίστανται λοιπόν ζωτικής σημασίας για όλα τα κράτη της Μαύρης Θάλασσας και του Περσικού Κόλπου και της Μέσης Ανατολής. Έχουμε στρατηγικό άξονα Μαύρη Θάλασσα-Αιγαίο-ανατολική Μεσόγειος-Σουέζ-Ινδικός.

Η ύπαρξη δύο μεγάλων νησιών, Κύπρου και Κρήτης, με πιθανότατα σημαντικά...

Ο οικονομικός πόλεμος ως πολεμολογική έννοια

Γράφει ο καθηγητής Νίκος Λυγερός

Ο οικονομικός πόλεμος δεν είναι μόνο ένα στοιχείο της γεωπολιτικής και δεν λειτουργεί σε φάση ειρήνης. Ο πόλεμος έχει ένα χαμαιλεοντικό χαρακτήρα, όπως λέει ο Clausewitz. Κατά συνέπεια, οι διαχωρισμοί είναι τεχνητοί. Ένα κλασσικό λάθος είναι να τον εντάξουμε στο κοινωνικό πλαίσιο της ειρήνης και να τον αντιμετωπίσουμε με τις μεθόδους της διαχείρισης κρίσεων....
Η αναποτελεσματικότητα αυτής της προσέγγισης φαίνεται όταν αυτός ο οικονομικός πόλεμος παίρνει διαστάσεις που δεν επιτρέπουν να μοντελοποιηθεί ως μια μάχη με τον ανάλογο τοπικό της χαρακτήρα. Μέσω της πολεμολογίας, ο οικονομικός πόλεμος παρουσιάζεται ως ένα φυσιολογικό γεγονός με όλα τα χαρακτηριστικά του πολέμου. Σε αυτό το νέο πλαίσιο, οι κώδικες αλλάζουν και όλες οι αναλύσεις γίνονται με έναν διαφορετικό τρόπο. Δεν είναι πλέον μια κατάσταση που προέρχεται από ένα φυσικό γεγονός, αλλά από μια στρατηγική κίνηση που έχει ένα στόχο και ένα κόστος, αν...

Η εκδικητική επιστροφή της γεωπολιτικής

Χρήστος Ιακώβου

Μία άποψη η οποία κέρδισε έδαφος ανάμεσα στην δυτική διανόηση, μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου, ήταν ότι στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης θα υπάρξει υπέρβαση των εθνικών κρατών και σταδιακή αντικατάστασή τους από πολυεθνικές και πολυπολιτισμικές κρατικές οντότητες. Από την αρχή, το πρότυπο έθνους που προβλήθηκε διεθνώς μέσα από τη διαδικασία παγκοσμιοποίησης ήταν το Αμερικανικό. Οι Αμερικανοί πίστεψαν ότι θα μπορούσαν να επιβάλουν διεθνώς το δικό τους πρότυπο παρακάμπτοντας το γεγονός ότι η δημιουργία των ΗΠΑ στηρίχθηκε εκ γενετής στον πολυεθνικό και πολυπολιτισμικό χαρακτήρα, αφού δημιουργήθηκαν από μετανάστες. 

Αυτή η προσέγγιση προκάλεσε υποβάθμιση του ρόλου που έπαιζε η γεωγραφία ως σταθερός παράγοντας επηρεασμού εξωτερικής πολιτικής (βλ. γεωπολιτική) η οποία επηρέασε βαθύτατα τη διαμόρφωση της αμερικανικής πολιτικής ανάσχεσης της Σοβιετικής Ένωσης κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990, κυριάρχησε η άποψη στη δυτική πολιτική διανόηση ότι η παγκοσμιοποίηση κατέστησε αναχρονιστικούς τους γεωγραφικούς χάρτες του παρελθόντος άρα και καταργήσιμους. Οι παγκόσμιες φιλοδοξίες που δημιούργησε τότε ο συνδυασμός του αμερικανικού «ένοπλου φιλελευθερισμού» και της φιλοσοφίας του νεοσυντηρητισμού, περί εξάπλωσης ή και επιβολής της δημοκρατίας, έτειναν να...

Το φυσικό αέριο, η Τουρκία και οι ψευδαισθήσεις: Μια γεωπολιτική ανάλυση

Το τελευταίο μήνα έχουν γραφτεί πολλά σε σχέση με την ανεύρεση πλούσιων κοιτασμάτων φυσικού αερίου εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης της Κυπριακής Δημοκρατίας, αλλά και για την ανάγκη χάραξης μιας ορθής ενεργειακής πολιτικής.

Στα πλαίσια αυτών των συζητήσεων, έχουμε ακούσει δια στόματος του Προέδρου Χριστόφια, αλλά και της Υπουργού Εμπορίου κ. Πραξούλας Αντωνιάδου (έχει αφιερώσει και ολόκληρη επιστημονική μελέτη), πως το φυσικό αέριο μπορεί να αποτελέσει καρπό ειρήνης, σταθερότητας, αλλά και ομαλότητας στη περιοχή.

Πιο σημαντικό δε, προέβησαν στον ισχυρισμό πως θα μπορούσε να διαμορφωθεί μια κοινή ενεργειακή στρατηγική πολιτική με την Τουρκία στο απώτερο μέλλον, σε περίπτωση λύσης του Κυπριακού, ώστε «όλοι μαζί να απολαύσουμε το φυσικό πλούτο». Φαίνεται, όμως, πως τόσο ο Πρόεδρος και η Υπουργός, όσο και όλοι οι πολιτικοί, ακαδημαϊκοί και επιχειρηματικοί κύκλοι που συμμερίζονται αυτή τη θέση, αγνοούν ορισμένους βασικούς άξονες: πρώτον, το γεωπολιτικό ισοζύγιο και την τριβή του...

Eπιστροφή στο Μέλλον

 

Του Κώστα Πικραμένου*

Με αφορμή το άρθρο του Σάββα Καλεντερίδη (O «διαμελισμός» της Ελλάδος) που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Δημοκρατία (02/12/2011) θέλω να κάνω κάποιες επισημάνσεις ουσίας.

Πρώτον, η «Αραβική Άνοιξη» που δρομολογήθηκε μετά το τραγικό θάνατο/αυτοκτονία ενός νέου ανέργου από την Τυνησία (στα τέλη 2010) δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί και δεν έχει διαμορφώσει τα οριστικά ποιοτικά χαρακτηριστικά της.

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ANABAΘΜΙΣΗ ΕΛΛΑΔΟΣ - ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ

από το ΕΛ.Κ.Ε.Δ.Α

του Κρίνου Μακρίδη*

Τις περισσότερες φορές, οι ιστορικές συγκυρίες επιβεβαιώνουν την θέση των πατριωτικών δυνάμεων ότι η Ιστορία και ιστορική διαδρομή δεν διέπονται από μηχανιστικούς και μανιχαϊστικούς κανόνες, όπως πιστεύουν Μαρξιστές και οι Φιλελεύθεροι, αλλά διέπονταν από το βασικό κανόνα του Ιστορικώς απρόβλεπτου και της Ιστορικής νομοτέλειας των επιτακτικών αγώνων, προς επίτευξη κάποιου σκοπού. Το θεώρημα αυτό επιβεβαιώνεται περίτρανα από τις εξελίξεις στην ανατ. Μεσόγειο και ειδικότερα στην Κυπριακή ΑΟΖ.

Ποιος θα μπορούσε να φανταστεί πριν από μερικά χρόνια ότι η Κύπρος, το αδύναμο θύμα

πώς θα είναι άραγε ο κόσμος αν αναγκαστούν οι ανερχόμενοι ηγέτες να εφαρμόσουν κατά γράμμα τον Μακιαβέλι;

ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ ΚΑΙ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ: Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ

Posted: 26 Feb 2011 02:24 AM PST

Οι ιστορικά επικίνδυνες, αν και μη πρωτοφανείς, εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, ενεργοποιούν για άλλη μια φορά την εντροπία του συστήματος και «εκτρέπουν το γεωπολιτικό εκκρεμές από τη θέση ισορροπίας του». 

του ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ  ΜΠΟΥΦΕΣΗ

Το αίτιο και το αιτιατό των γεγονότων, μπορεί να παραπέμπει στις γνωστές τακτικές των δύο ιστορικά αντιμαχόμενων δογμάτων, του ρεαλισμού και του ιδεαλισμού δηλαδή, εντούτοις οι μεταβλητές του συστήματος είναι ολότελα αλλαγμένες, συνεπώς τα αποτελέσματα καθίστανται απρόβλεπτα. Για να προβεί κάποιος σε μια διεξοδική ανάλυση των γεγονότων και των μοχλών που υποκίνησαν τα γεγονότα, θα πρέπει να ανατρέξει στην ίδια τη θεωρία των διεθνών σχέσεων ή τουλάχιστον στις αντιμαχόμενες-προς ενοποίηση-συνιστώσες της. 

Οι ιδεαλιστές θεωρητικοί παραδοσιακά τίθενται υπέρ της οποιασδήποτε αλλαγής, καθότι οι αλλαγές συνδέονται άμεσα με τον εκμοντερνισμό του συστήματος και την άνοδο νέων ηγετών, ικανών να ανταπεξέλθουν στις προκλήσεις που σηματοδοτεί η «Νέα Εποχή». Από την άλλη μεριά οι ρεαλιστές, οι οποίοι αποφεύγουν όσο μπορούν τις μεταβολές πάσης φύσεως, μένουν προσκολλημένοι στα ελιτιστικά πρότυπα και στις κάστες, οι οποίες έχουν αποδείξει στο παρελθόν πως μπορούν να φέρουν αποτελέσματα. Μπορεί ο Μακιαβέλι να θεωρείται ο πατέρας της Realpolitik, εντούτοις οι ρεαλιστές, οι οποίοι υποστηρίζουν τα κατά καιρούς κορπορατικής φύσεως συμφέροντα, ούτε καν διανοούνται πώς θα είναι ο κόσμος αν αναγκαστούν οι ανερχόμενοι ηγέτες να εφαρμόσουν κατά γράμμα τον Μακιαβέλι.


Οι δε ιδεαλιστές, οι οποίοι, δικαίως, κατακρίνονται για τον τρόπο σκέψης τους και την αποστασιοποίηση που δείχνουν από την πραγματική πραγματικότητα, μπορεί να βλέπουν ήδη τη λάμψη της ανερχόμενης δημοκρατίας να φέγγει πάνω από τη Μέση Ανατολή, αλλά και πάλι πρέπει να αναρωτηθούμε για τι είδος δημοκρατίας μιλάμε και ποιοι είναι οι προς το παρόν μη διακριτοί ρόλοι τόσο των μεν όσο και των δε.
Για τους ρεαλιστές, κάθε αλλαγή είναι αλλαγή θέματος, αλλά ήταν οι ίδιοι οι ρεαλιστές, οι οποίοι εκτόξευσαν τον Μπάρακ Ομπάμα στον προεδρικό θώκο το 2009, αλλάζοντας εντελώς ταυτότητα στο δόγμα εξωτερικής...